Python Cheat Sheet: Hướng dẫn cơ bản cho người mới bắt đầu

Tổng hợp đầy đủ các kiến thức Python cơ bản từ biến, kiểu dữ liệu, vòng lặp, hàm, lớp đến xử lý file và exception handling – tài liệu tham khảo nhanh cho người mới học Python.

1. Cơ bản (Basics)

In dữ liệu ra màn hình

print("Hello, World!")

Gán giá trị cho biến

x = 10

Kiểm tra kiểu dữ liệu

type(x)  # Trả về kiểu dữ liệu của biến x

Nhận dữ liệu từ người dùng

input("Enter value: ")  # Đọc chuỗi từ người dùng

2. Kiểu dữ liệu (Data Types)

List (Danh sách)

my_list = [1, 2, 3]
# Có thể thay đổi, có thứ tự, cho phép trùng lặp

Tuple (Bộ dữ liệu)

my_tuple = (1, 2, 3)
# Không thể thay đổi, có thứ tự, cho phép trùng lặp

Set (Tập hợp)

my_set = {1, 2, 3}
# Không thể thay đổi phần tử, không có thứ tự, không cho phép trùng lặp

Dictionary (Từ điển)

my_dict = {"key": "value"}
# Lưu trữ dữ liệu dạng key-value, có thể thay đổi

3. Điều kiện (Conditionals)

Câu lệnh if

if x > 5:
    print("Greater than 5")

Câu lệnh elif (else-if)

elif x == 5:
    print("Equals 5")

Câu lệnh else

else:
    print("Less than 5")

Ví dụ đầy đủ

x = 10
if x > 5:
    print("Greater than 5")
elif x == 5:
    print("Equals 5")
else:
    print("Less than 5")

4. Vòng lặp (Loops)

Vòng lặp for

for i in range(5):
    print(i)
# In ra: 0, 1, 2, 3, 4

Vòng lặp while

x = 5
while x > 0:
    print(x)
    x -= 1
# In ra: 5, 4, 3, 2, 1

Lặp qua danh sách

my_list = [1, 2, 3, 4, 5]
for item in my_list:
    print(item)

5. Hàm (Functions)

Định nghĩa hàm

def greet(name):
    return f"Hello, {name}"

Gọi hàm

greet("Alice")  # Trả về: "Hello, Alice"

Hàm với nhiều tham số

def add(a, b):
    return a + b

result = add(3, 5)  # Kết quả: 8

Hàm với tham số mặc định

def greet(name, greeting="Hello"):
    return f"{greeting}, {name}"

greet("Bob")  # "Hello, Bob"
greet("Bob", "Hi")  # "Hi, Bob"

6. Lớp (Classes)

Định nghĩa lớp

class Person:
    def __init__(self, name):
        self.name = name

Định nghĩa phương thức

    def greet(self):
        return f"Hi, {self.name}"

Tạo đối tượng

p = Person("Bob")

Gọi phương thức

p.greet()  # Trả về: "Hi, Bob"

Ví dụ đầy đủ

class Person:
    def __init__(self, name):
        self.name = name
    
    def greet(self):
        return f"Hi, {self.name}"

# Sử dụng
p = Person("Bob")
print(p.greet())  # In ra: "Hi, Bob"

7. Thao tác với File (File Operations)

Đọc file

with open("file.txt", "r") as f:
    content = f.read()

Ghi file

with open("file.txt", "w") as f:
    f.write("Hello, File!")

Đọc từng dòng

with open("file.txt", "r") as f:
    for line in f:
        print(line)

Các chế độ mở file

• "r" – Đọc (read)
• "w" – Ghi (write, ghi đè)
• "a" – Ghi thêm (append)
• "x" – Tạo file mới (exclusive creation)

8. Xử lý lỗi (Error Handling)

Khối try-except

try:
    1 / 0
except ZeroDivisionError:
    print("Cannot divide by zero")

Khối finally

try:
    1 / 0
except ZeroDivisionError:
    print("Cannot divide by zero")
finally:
    print("Done")  # Luôn được thực thi

Nhiều loại exception

try:
    # Code có thể gây lỗi
    result = 10 / 0
except ZeroDivisionError:
    print("Cannot divide by zero")
except ValueError:
    print("Invalid value")
except Exception as e:
    print(f"An error occurred: {e}")
finally:
    print("Done")

Mẹo và Best Practices

1. Sử dụng f-string cho format chuỗi

name = "Alice"
age = 30
message = f"My name is {name} and I'm {age} years old"

2. List comprehension

# Thay vì:
squares = []
for x in range(10):
    squares.append(x**2)

# Dùng:
squares = [x**2 for x in range(10)]

3. Dictionary comprehension

squares_dict = {x: x**2 for x in range(10)}

4. Unpacking

a, b, c = [1, 2, 3]
first, *rest = [1, 2, 3, 4, 5]

5. Lambda functions

add = lambda x, y: x + y
result = add(3, 5)  # 8

Kết luận

Python Cheat Sheet này cung cấp những kiến thức cơ bản nhất để bắt đầu với Python. Đây là nền tảng quan trọng cho việc học các chủ đề nâng cao hơn như:

• Phân tích dữ liệu với pandas
• Machine learning với scikit-learn
• Giao dịch định lượng với các thư viện tài chính
• Web development với Flask/Django
• Automation và scripting

Hãy lưu lại cheat sheet này và thực hành thường xuyên để nắm vững các khái niệm cơ bản. Chúc bạn học Python thành công!