Dữ liệu là “vàng đen” của thời đại số. Nhưng nếu bạn chỉ biết code mà không biết cách lưu trữ dữ liệu vào file, thì mọi kết quả tính toán sẽ mất sạch khi bạn tắt chương trình.

Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách làm chủ kỹ thuật đọc và ghi file trong Python, từ những file văn bản đơn giản đến các bảng tính Excel phức tạp bằng thư viện Pandas.

1. Vòng đời xử lý file trong Python

Để làm việc với một file, Python luôn tuân theo một quy trình 3 bước nghiêm ngặt. Việc nắm vững quy trình này giúp bạn tránh được lỗi “File in use” hoặc rò rỉ bộ nhớ.

• Mở file (Open): Xác định tên file và chế độ (Đọc: r, Ghi mới: w, Ghi tiếp: a).
• Thao tác (Read/Write): Đọc nội dung hoặc ghi dữ liệu mới vào RAM.
• Đóng file (Close): Giải phóng tài nguyên. Cách tốt nhất là dùng từ khóa with để Python tự động đóng file cho bạn.

2. Đọc và Ghi file Text cơ bản

# Cách ghi file an toàn với 'with'
with open("data.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Xin chào Python!\n")
    f.write("Dữ liệu đã được lưu.")

# Cách đọc file
with open("data.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    content = f.read()
    print(content)

3. Xử lý file CSV và Excel với Pandas

Trong thực tế, bạn sẽ thường xuyên làm việc với các bảng dữ liệu. Thay vì dùng các thư viện mặc định phức tạp, hãy sử dụng Pandas – “ông vua” xử lý dữ liệu trong Python.

Đọc file CSV chỉ với 1 dòng code:

import pandas as pd

# Đọc file CSV
df = pd.read_csv("danh_sach.csv")

# Xem 5 dòng đầu tiên
print(df.head())

# Ghi dữ liệu ra file Excel
df.to_excel("ket_qua.xlsx", index=False)

4. Lưu ý quan trọng khi xử lý file

• Định dạng Encoding: Luôn dùng encoding="utf-8" để tránh lỗi hiển thị tiếng Việt.
• Đường dẫn file: Nên dùng đường dẫn tương đối để code có thể chạy được trên máy tính của người khác.
• Kiểm tra tồn tại: Sử dụng module os.path.exists() để kiểm tra file có tồn tại trước khi mở.

Việc xử lý file giúp bạn quản lý dữ liệu hiệu quả. Nhưng nếu bạn muốn xây dựng một ứng dụng mà người dùng có thể truy cập qua trình browsing (như website) thì sao?

Bài tiếp theo sẽ đưa bạn vào thế giới lập trình web với Flask – Framework nhỏ mà có võ của Python.

👉 Làm web Python với Flask: Từ A-Z cho người mới

Đón xem bài tiếp theo: Lập trình Web với Flask: Xây dựng Website đầu tiên bằng Python!**